stoken

Nee ik ga hier niét zitten stoken over medebloggers, al is het wél “de schuld” van een medeblogster dat dit logje er staat, en wel van Marja.
Marja hangt al enige weken haar “limerick op zondag” op aan “alle boeren” die  ruim een halve eeuw geleden nog op straat of huis aan huis  met hun waren in de weer waren.
Na groenten-, ijs- en voddenboer was het deze week de beurt aan de kolenboer en tja……. tóen sloegen bij dit oudje de herinneringen op hol!

150823 kolenboer
De kolenboer was de enige van alle bezorgende “verkopers” die ook invloed had op de huishouding. Mijn ouders bewoonde met hun 5 kinderen een dubbel bovenhuis en dus moest iédere mud kolen over de trap naar boven gesjouwd worden.
Dat gebeurde op de schouders van stevige kerels die  destijds geen benul hadden van wat de ARBO wet daar wel van zou vinden.
Tijd en geld voor de sportschool wás er  nog niet (áls ze er al van gehoord hadden)  maar dat hadden ze ook niet nodig, hun dagelijks werk was training genoeg!
traploperAl  ruim voordat de kolenboer aanbelde was de traploper van de trap gehaald, al waren de kolenzakken van stevige jute gemaakt, kolengruis liet zich niet tegenhouden.
Van een nood een deugd makend kreeg de traploper laat in de avond op straat  een flinke afranseling met de mattenklopper en de koperen roeden kregen een poetsbeurt. Nadat de kolen binnen waren  kreeg de trap een sopje en werd de loper weer neergelegd.
Zo’n luxe loper als op het internet plaatje kwam er trouwens pas járen later, een smalle kokosloper was in die jaren meer de norm bij werkmensen en  daar was je dan nog erg zuinig op ook.

De verwarmingseenheid voor héél het dubbele bovenhuis bevond zich in de huiskamer op éénhoog.
potkachelEen simpele potkachel die alleen overdag met roodgloeiende wangen zijn warmte naar vermogen verspreide.
Een hopeloze taak natuurlijk want de keuken bleef een ijskelder en in de slaapkamers tweehoog  vormden zich vaak  al vroeg in de avond de mooiste bloempatronen op de ramen als het stevig vroor.

Kolen waren een grote post op een gezinsbudget eind jaren veertig,  meer dan eierkolen  stoken zat er jarenlang  niet in.  Wiki”zegt over eierkolen;
“Eierkolen zijn briketten die bestaan uit met pek samengeperste  fijnkolen en kolenstof.
Een eierkool weegt 50 gram, is 55 mm lang, 42 mm breed en heeft een doorsnede van 34 mm.
Rechts op onderstaande foto de eierkolen
Molen_Grenszicht,_Emmer-Compascuum_steenkool

Pas heel ver in de jaren 50 verdween de potkachel en kwam er een haard.
kolenkachelDe kolenboer bracht vanaf die tijd echte antraciet, nog lang niet de duurste maar toch, een haard met antraciet gestookt  bleef  in de nacht  lang genoeg door gloeien om vroeg in de morgen met wat kunst en vliegwerk weer snel tot leven gewekt te kunnen worden.
Een dergelijke haard hadden wij zélf nog in de eerste jaren van ons huwelijk.
Helaas hadden wij geen mogelijkheid tot kolenopslag op onze zolderetage maar  er waren toen al papieren zakjes met kolen in de handel die we natuurlijk wel zélf  naar boven moesten dragen. Zo werd Henk mijn prive kolenboer totdat in de jaren 70, met enige weemoed, ook bij ons een gashaard z’n intrede deed!

Advertenties

48 reacties (+voeg die van jou toe?)

  1. meninggever
    Aug 30, 2015 @ 13:50:22

    Wij hadden eerst een soort kolenhok op de overloop. Daaruit werden de kolen dan geschept in de ‘kit’ die werd benut om de kachels (wij hadden er twee, een in de voor en een in de achterkamer) te vullen. Maar als er niet goed werd opgelet, en dar gebeurde vaker dan gewenst waren die haarden de volgende dag toch uit. Toen ik een zeker leeftijd bereikte mocht ik (..) naar de kolen’boer’ een stuk verderop in de straat en droeg dan de zakken met kolen naar huis. Intussen waren dat inderdaad papieren zakken, het kolenhok was kast geworden, en stapelden we die zakken in een zijkamertje op elkaar. En mocht ik af en toe helpen (..) om de kachels brandend te houden. Het was me wat in die dagen. Ik was blij toen ik getrouwd en wel inwoonde bij mijn schoonouders en daar keurige gashaarden werden aangelegd. Die bleven altijd aan, en je hoefde nooit naar de kolenboer…

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 30, 2015 @ 14:13:03

      Je hebt geléden Leo;-) Maar inderdaad werden er steeds vaker alleen maar zakjes gehaald, gaf minder rommel en gedoe dan een kolenboer aan huis.
      Toch hebben wij er lang over gedaan om “aan het gas”te gaan, ik vond (en vind) de warmte echt niet te vergelijken met kolenwarmte. en ben erg blij met ons bescheiden open haardje!

      Beantwoorden

  2. gewoonanneke
    Aug 27, 2015 @ 23:31:08

    Bij ons werd in de schuur weliswaar het kolenhok gevuld begin van de winter. Daarbij hakje mijn vader ook nog veel hout en aanmaakhoutjes. De kolenboer kwam iedere week afrekenen want in een keer kon het niet betaald worden.
    WIj hadden een grote driegaatskachel in de keuken/eetkamer en een haard in de voorkamer die alleen zondags werd gebruikt. De bloemen op de ramen had ik in mijn huidige jaar ook nog tot ik twee jaar geleden dubbel glas kreeg. Het heeft wel wat vond ik en vind ik eigenlijk nog maar goed. De warmte is natuurlijk ook wel lekker in de winter. Leuk blog.

    Beantwoorden

  3. cornma
    Aug 26, 2015 @ 13:03:45

    Ons gezin, waarin ik nog kind was, woonde vroeger op drie hoog in Amsterdam Oost. Een verdieping hoger hadden we een hok van één bij anderhalve meter en dat werd jaarlijks volgestort met kolen. De trap op gesjouwd in van die juten zakken. Daarna “mocht” één van ons de houten trappen vegen en dweilen. Feest…niet dus. Als de winter langer duurde dan de kolen meegingen, moesten er regelmatig zakjes kolen gehaald worden. Dat was echt zwaar voor ons kinderen. Maar hé, we hebben het toch altijd gered, al scheurde er wel eens een zak, omdat ie op de straat viel.

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 26, 2015 @ 15:48:10

      Ja zo ging dat, uiteraard moest ik ook al gauw bijspringen omdat mijn moeder niet zo sterk was. Hoewel de zus die wat ouder was dan ik héél veel deed thuis, ze werd ervoor van school gehaald , werd er van mij toch ook het één en ander verwacht. Juist daarom herinner ik me kolenboer zo goed, op die traploper raggen met de mattenklopper vond ik dan nog wel leuk!

      Beantwoorden

  4. J@n.
    Aug 26, 2015 @ 11:39:24

    Wij hadden het toen we trouwden dus heel wat luxer, niet om te bluffen, maar wij hadden een eigen huis (van de bank) en een oliehaard voor het huis te verwarmen, dus geen gesjouw met kolen. Wat hadden we het toen al goed zeg. 😉

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 26, 2015 @ 14:36:13

      Jij woonde gewoon gunstiger dan wij, de oorlog had véél meer effect bij ons in de grote steden dan in het Zuiden. En dan wáren er natuurlijk net als nu ook onderlinge verschillen. Niets iedereen was werkeloos geworden, mijn vader was aanvankelijk werkloos en werd later ingezet bij projecten die juist op poten gezet werden voor mensen die “in de steun”liepen. Dat was ook geen vetpot natuurlijk. Ik trouwde ook net wat eerder dan jij en in die tijd ging de vooruitgang echt hard. Mijn ouder konden ons nog helemaal niets meegeven ze waren zélf nog maar net zover dat er geen eindjes meer aan elkaar geknoopt hoede te worden.
      Maar we zijn er evengoed doorgerold hoor.Het was een mooie tijd toen we het steeds beter kregen.

      Beantwoorden

  5. Spinnetje
    Aug 26, 2015 @ 00:48:43

    Wat hebben wij het dan nu makkelijk, thuiskomen en verwarming aan. De eerste zwart-wit foto doet me denken aan een foto van de vader van mijn hubby, die was melkboer. Heb een oude foto waarop hij staat met de melkkar.
    (Dit is overigens poging nr. 2 dit jaar om het bloggen weer op te pakken 😉 dus kom weer vaker langs)

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 26, 2015 @ 08:39:30

      Het is vaak zelfs nóg makkelijker omdat de thermostaat het wel even regelt dat het al op temperatuur is als we thuis komen dan wel wakker worden;-)

      Welkom terug en je komt precies op het juiste moment. Bij wat gerommel in mijn linkjes was er iets fout gegaan en stond aan jouw plaatje een ándere site gelinkt.
      Normaal kijk ik wel regelmatig bij “linkjes die niet actief zijn” maar ik kon jouw link niet meer terug vinden. Dat werd zoeken in oude logjes naar een oude reactie van je óf jouw “plaatje” eraf gooien. Je móet het aangevoeld hebben want kijk hier sta je weer.
      Heb al snel de boel in orde gebracht en ik hoop dat je het deze keer gaat lukken, succes.;-)

      Beantwoorden

  6. Paul
    Aug 25, 2015 @ 23:07:04

    Kolen vind ik ondingen, qua stoffigheid. Maar die centrale verwarming is natuurlijk een ongezellig onding. Gelukkig hebben wij een houtkachel in huis…. heerlijk vind ik dat, om er in de winter met een fijn boek en een glaasje wijn voor de opgestookte kachel te zitten.

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 26, 2015 @ 08:41:51

      Het grootste nadeel van CV of gaskachels is dat de warmte zo ánders is dan van kolen of houtvuur. Ook wij stoken in de weekenden heerlijk onze klein open haard, een wéreld van verschil en inderdaad oergezellig om zo in de vlammen te kunnen staren!

      Beantwoorden

  7. margrietspanjaard
    Aug 25, 2015 @ 11:22:29

    heerlijk he ? ijsbloemen, ijzeren warmwaterkruiken, moltons, as op het ijspaadje voor de deur, schaatsen, warme chocolademelk (waarbij je het cacao-suikermengsel al half opgesnoept had voor er melk aan te pas kwam)…leuk

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 25, 2015 @ 14:30:25

      Warmwaterkruiken heb ik weinig herinnering aan, daar werd bij ons niet aan gedaan, wél de zogenaamde “paardedeken” extra in de winter op bed. Misschien was dat eigenlijk wel de voorloper van de huidige dekbedden maar dan véle malen zwaarder. Goh, wat komt er veel boven hé als je er eenmaal over na gaat denken.
      Dat chocolademengsel smaakte ook héérlijk op brood maar zowel chocolade als suiker waren duur dus kwam allemaal maar mondjesmaat op tafel zo kort na de oorlog.

      Beantwoorden

  8. Marion Schütte-de Brabander
    Aug 25, 2015 @ 09:58:21

    Ik herinner me dat wij, toen we twee hoog woonde, ook een pot kachel hadden.
    De kolen naar boven sjouwen bracht de kolenstof ook over de trap en gang. De kolenboer kwam iedere keer net als de jongens uit school kwamen en dat was niet leuk. Boven dien moest je goed in de gaten houden of hij wel de goede hoeveelheid gaf, er werd nog al eens genept, Later kwamen er oliekachels en toen gas, wat een weelde.XXX

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 25, 2015 @ 10:07:11

      Er zat toen natuurlijk , net als nu , wel kaf onder het koren. Ik herinner me inderdaad dat de lege zakken altijd uitgeteld werden, maar dat wás natuurlijk geen garantie omdat sommige er wel eens op voorhand een lege zak tussen konden flansen.
      Olie hebben wij alleen als bij verwarming gebruikt, er waren destijds div. soorten die je overal neer kon zetten. We waren vrij laat met de overstap naar gas omdat de warmte die de gaskachel geeft zoveel anders is dan een hout of kolenvuurtje.
      Maar makkelijk is het nu allemaal wel natuurlijk, ik zie me niet meer met een kolenkit sjouwen;-) XXX

      Beantwoorden

  9. John
    Aug 25, 2015 @ 09:37:23

    Wij hadden vroeger ook kolen, en een kolenkot waar we later toen mijn vader CV had aangelegd groenten n aardappels en zo bewaarde.
    Ik kan me er niet veel meer van herinneren, want we kregen volgens mij vrij snel moderne verwarming voor die tijd.

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 25, 2015 @ 09:49:05

      Jouw generatie heeft dat inderdaad vaak niet meer zo bewust meegemaakt.
      Grappig dat jij het kolenhok een kolenkot noemt, meer zoals de Belgen het noemen, Zeeland ligt natuurlijk ook vrijwel tegen België aan;-)

      Beantwoorden

  10. beaunino
    Aug 25, 2015 @ 08:30:44

    Wij hadden geloof ik eerst een oliekachel. Dat vat hing op het balkon tegen de muur als ik het me goed herinner.
    Over ijsbloemen kan ik meepraten hoor, ons slaapkamertje was op het noorden gelegen. Ik kan in mijn hoofd zo weer achter dat raam met de ijsbloemen zitten, turend over de witte weilanden, met mijn duim in mijn mond.

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 25, 2015 @ 08:44:32

      Ik zie je zó zitten, schattig platje;-) Weet je dat ik dat vaak mis in de winter, die prachtig met bloemen versierde ramen. Tegenwoordig is meestal het hele huis verwarmd en zelfs in onze slaapkamer, waar de verwarming al zolang we hier wonen uit staat, wordt het nooit meer zo koud dat er bloemen op de ramen komen.
      Olieverwarming kwam inderdaad ook op in die tijd, vaak ook als bijverwarming .

      Beantwoorden

  11. Corja
    Aug 24, 2015 @ 21:55:56

    Dit is een digitale trip down memory lane, Riet. Wij hadden in Den Haag op het balkon een kolenkast. Mijn moeder belegde de route door het huis die door de kolenboer genomen werd met kranten. Voor mijn vader had ze van oude overhemden “mouwtjes” gemaakt (met boven en onder elastiek) zodat hij bij het kolenscheppen de mouwen van pak en overhemd kon beschermen tegen dat vieze kolenstof. Wat zal ze blij zijn geweest toen we eindelijk een gaskachel kregen!
    Leuk blog, dat weer heel veel oproept!

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 24, 2015 @ 22:03:18

      Wij woonden destijds op de Beeklaan in Den Haag, het deel tegen de Loosduinseweg aan, maar nog ruim voor het deel waar nog de “kinderhhoofjes” op de rijbaan lagen terwijl de rest allang geasfalteerd was.
      Je hoorde daar altijd de paard en wagens plotseling gaan “ratelen”. Maar inderdaad ook bij ons stond het kolenhok op het balkon en probeerde mijn moeder alles zo goed mogelijk af te dekken..De kolenbak werd door mijn pruimende vader ook nog als een soort kwispedoor gebruikt;-)

      Beantwoorden

  12. Renesmurf
    Aug 24, 2015 @ 21:52:49

    En nu hebben steeds meer mensen centrale verwarming, wat leven we toch in een fijne tijd en wat zijn we verwend met z`n allen.

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 24, 2015 @ 21:55:15

      Ik vind toch niet alles even fijn hoor, sommige dingen zou ik graag bij het oude willen laten. Maar je hebt gelijk, er groeit een erg verwende generatie op en die krijgt het moeilijk wanneer alles een beetje minder moet.

      Beantwoorden

  13. Melody
    Aug 24, 2015 @ 21:10:34

    ahhhh 😉 je kon het toch niet laten 😉
    Mooie verhaal aan lang vervlogen tijden waarin ook alles niet standaard leuk was…

    ben dan van een halve generatie later maar veel van jouw verhaal herken ik toch wel …

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 24, 2015 @ 21:17:37

      Jij zult zeker het staartje nog meegemaakt hebben , net als mijn kinderen. Maar van de échte armoede uit de jaren 40 weten mijn kinderen gelukkig helemaal niets.
      Want ,nee, natuurlijk was niet alles geweldig in die tijd, integendeel. Maar de kachelwarmte mis ik nog altijd bij een CV, gelukkig maakt mijn open haardje dat in het weekend altijd weer goed.

      Beantwoorden

  14. powerpointgreetje
    Aug 24, 2015 @ 21:04:05

    Wat geweldig hier vandaag….. alles pure nostalgie, kan het me nog allemaal herinneren. In mijn jonge jaren werkte ik op het Hoofdkantoor van de Staatsmijnen (nu DSM) en bij het uitbetalen van het loon zat er altijd een kolenbon bij (eens per maand), daar waren mijn ouders dolblij mee toendertijd. Konden ze weer voor een bepaalde tijd gratis stoken.

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 24, 2015 @ 21:14:00

      Ach ja… jij belicht dan meteen weer een andere kant van het verhaal, het leven in de mijnen was indertijd óók verre van een pretje. Menigeen heeft het met stoflongen moeten bekopen.
      Maar ik snap wel dat jouw ouders erg blij waren met die maandelijkse bon want kolen waren een flinke aanslag op het arbeidersloon in die tijd.

      Beantwoorden

  15. Zus
    Aug 24, 2015 @ 19:34:20

    Wij hadden een kolenhok in de schuur buiten, met zo’n luikje aan de voorkant waar je de kolen weer uitschepte. Een keer in het jaar als je het vakantiegeld gekregen had werd die vol gestort met nootjes 4 en daar hoopten we dan de winter mee door te komen. Wat een verademing toen we in een flat met CV terecht kwamen. Stof was veel minder. Alleen waar moesten mijn jongens hun schoen neer zetten met sinterklaas? XXX

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 24, 2015 @ 19:49:49

      Whaha, ja de CV is voor Sinterklaas toch een probleem.
      Eer mijn ouders aan nootjes 4 toe waren was ik de deur al uit en kort daarna werden de gaskachels in snel tempo populair.
      qua rommel is een centrale verwarming natuurlijk héérlijk maar de warmte van de kolenkachel is toch héél anders en dat mis nog vaak. Gelukkig heb ik m’n open haardje nog;-) XXX

      Beantwoorden

  16. Suskeblogt
    Aug 24, 2015 @ 18:47:16

    Tot mijn tiende ofzo hadden mijn ouders een leuvense stoof/kachel. Daar kon je pannenkoeken op bakken. Toen kwam de haard in de plaats. Nog later kwam een haard die dag en nacht kon branden. Voordien moest ik tijdens de koude winterdagen in bed blijven totdat de kachel warmte genoeg gaf. En dan maar die ijsbloemen op de vensters bewonderen.

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 24, 2015 @ 19:08:22

      O ja, bij ons werden er wel eens boterhammen op geroosterd, dat was eigenlijk niet bedoeling natuurlijk maar het lukte wél!
      Het was ’s morgens in de winter inderdaad bitter kous in huis en géén badkamer met warm water natuurlijk maar gewoon aan de kraan in de keuken met kous water wassen. Dat was toch wat minder;-)

      Beantwoorden

  17. Spontanity
    Aug 24, 2015 @ 18:40:52

    Het kolenhok, ja, ik herinner het mij.
    Vaag.
    De kachel wel.
    Mochten wij nooit te lang voor zitten, kreeg je kachelbenen van 🙂

    Beantwoorden

  18. minoesjka2
    Aug 24, 2015 @ 18:21:56

    O,wat een leuk blogje, ja, dat roept herinneringen op.
    Wij woonde ook op een boven huis en mijn vader had op het platje speciaal een soort schuur in elkaar getimmerd voor de kolen.
    En ja, als de kolenboer geweest was, moest de trap, gang, en keuken gesopt worden, want die lagen allemaal op de weg naar het kolenschuurtje.
    En dan de kolenkit maar weer vullen waarna de kachel die mijn vader met aanmaakhoutjes had aangemaakt bleef branden.

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 24, 2015 @ 18:30:00

      Ja het was een stoffige gebeurenis, en vergeet ook niet de stof die ronstoof als de kachel schoongemaakt werd de andere morgen.
      Wat me op de foto trof was vooral de kleding van de mannen, de manchester pakken die mijn vader destijds ook droeg bij zijn werk bij de gemeentelijke plantsoenendienst. Oersterke pakken dat voor dit soort werk natuurlijk onmisbaar was.

      Beantwoorden

  19. datzalwel
    Aug 24, 2015 @ 18:13:30

    Ik ben blij dat het zo niet meer hoeft. Het was ook erg vervuilend,de grote schoonmaak vroeger was dan ook echt nodig. Wij zijn ook begonnen met een haard maar wel olie. Een tonnetje buiten in de tuin .Een echte luxe gevoel toen we na 3 jaar cv kregen.

    Beantwoorden

    • rietepietz
      Aug 24, 2015 @ 18:21:15

      Je hebt gelijk, het gáf veel stof en roetachtige aanslag, maar toch mis ik de bijzondere warmte die de kolenkachel gaf vaak heel erg. Daarom geniet ik extra van het kleine open haardje dat we sinds een jaar 13 hebben, zó heerlijk en zó anders dan de CV warmte. In de slaapkamer heb ik trouwens nog steeds nóóit verwarming aan met overdag de deur dicht natuurlijk. Ondanks dat is het er op geen stúkken na zo koud als vroeger!

      Beantwoorden

  20. Marja
    Aug 24, 2015 @ 17:42:18

    Ik ben toch best een beetje trots dat ik medeschuldig ben aan dit geweldige logje.
    Hartverwarmend.

    Beantwoorden

Rietepietz is gék op reacties ,dus .....ga je gang ! je hoeft het niet noodzakelijk met me eens te zijn!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: